De bril van Eric Hobsbawm (1917-2012)

by Vice-Praeses

In de ondertitel van het artikel omtrent de dood van een prominent Brits historicus in de Britse krant The Guardian, kan het volgende worden gelezen: ‘Hobsbawm was the most widely read, influential and respected British intellectual and historian from the Marxist tradition.’

De op 1 oktober van dit jaar overleden historicus kwam mij niet erg bekend voor, tot zijn dood van een kleine twee weken geleden. Een kleine vermelding op deze blog kan ik de lezer niet onthouden.Eric John Ernest Hobsbawm, geboren op 9 juni 1917 te Alexandrië (Sultanaat van Egypte), schreef in zijn lange en productieve leven meer dan twintig boeken. Hiervan zijn de drie delen over de ‘lange’ negentiende eeuw (1789-1914), achtereenvolgens The Age of Revolution (1962), The Age of Capital (1975) en The Age of Extremes (1994), toch wel de bekendste. Naast zijn wetenschappelijke werk was Hobsbawm ook columnist voor het Britse tijdschrift The New Statesman waar hij zich nuttig maakte als Jazz-criticus.

The Guardian noemt Hobsbawm één van de meest invloedrijkste geschiedschrijvers, die onder andere de marxistische traditie heeft voortgebracht. Het is juist die marxistische traditie die hem de meeste problemen hebben bezorgd in zijn lange carrière. Zo schreef de Britse historicus David Pryce-Jones dat Hobsbawm, hoewel intelligent en ijverig, gestaag kennis transformeerde in propaganda. En diezelfde Pryce-Jones concludeerde dan ook dat Hobsbawm noch een historicus, noch professioneel was.

Hobsbawm’s lidmaatschap van de Sozialistischer Schülerbund, een tak van het Duitse communistische verbond voor jongeren, zal dan ook niet meegeholpen hebben in de kritiek op Hobsbawm’s werk van de verscheidene collega-historici. Echter moeten wij als jonge, frisse historici het marxistisch ‘juk’ dat Hobsbawm al die jaren met zich meesleepte loslaten en hem objectief beoordelen op zijn historisch werk. Ik meen niet dat verschillende historici dit niet al gedaan hebben, maar de berichtgeving over de dood van Hobsbawm zegt misschien al genoeg. Alle kranten en nieuwssites brengen meteen naar voren dat deze man een marxist was. Met andere woorden, de media waarschuwt u alvast voor de consequenties van zijn denken. Zal dit voorgaande ook het geval zijn geweest wanneer de man een fervent kapitalist was?

Ondanks het feit dat Hobsbawm trots was op zijn marxistische inzet, is het aan de historicus om zijn werk eens door een andere bril te bekijken. Door telkens zijn marxistische inzet te benadrukken, zal de lezer alleen maar door de bril van Hobsbawm zelf kijken.

Niels Molenkamp

You may also like