De Haciënda – Lisa St Aubin de Téran komt voor de lezer tot leven

by Déjà Vu

De haciendadoor Charlotte van Rooden In De Haciënda schrijft Lisa St Aubin de Téran over haar jaren in Venezuela. Deze memoires zullen voor iedereen die geïnteresseerd is in het oude Latijns-Amerika een rijke toevoeging zijn aan de boekenkast. Wie echter denkt dat de Téran zelf uit die omgeving komt, zit verkeerd: zij is een Engelse. En dat klinkt door in haar schrijfstijl. Het boek heeft niet hetzelfde, typisch Zuid-Amerikaanse, magisch realisme als in de boeken van bijvoorbeeld Gabriel García Marquéz of Isabel Allende, maar blinken op hun eigen manier juist uit door een droge vorm van schrijven die de Téran gebruikt.

Toen St Aubin de Terán op zestienjarige leeftijd in Groot-Britannië in contact kwam met Jaime, vroeg hij haar meerdere malen ten huwelijk. Aanvankelijk reageerde ze nonchalant en weigerde ze een paar keer. Uiteindelijk belandde ze echter met hem op de haciënda van zijn familie in Venezuela. Het leven was zwaar en haar man was zelden in de buurt. Ze moest zichzelf leren redden tussen la gente (de landarbeiders) en hen telkens van haar gezag overtuigen. De ongeschreven regels gingen vaak aan haar voorbij en het duurde jaren voordat ze werd geaccepteerd door zowel de boeren en de rijkere inwoners in de omgeving en voordat ze zichzelf, haar dochter en de vele dieren in en rond het huis wist te verzorgen. Ondertussen wordt haar man Jaime steeds aggressiever in haar aanwezigheid en raakt hij de greep op de realiteit volledig kwijt. Que diràn (‘wat zullen ze zeggen?’) is de enige vraag die de mensen in haar omgeving belangrijk vinden en dat kruipt onherroepelijk onder haar huid. De mensen begrijpen haar niet en zij begrijpt hen niet.

Zelfs gruwelijke gebeurtenissen worden echter door St Aubin de Téran zonder te veel sentiment opgeschreven, waardoor het verhaal overtuigend en sec overkomt, zoals het was. Zo wordt bijvoorbeeld een kindje van la gente ziek en helemaal groen door een vergiftiging, en sterft hij in het ziekenhuis omdat hij verwaarloosd wordt door het personeel. St Aubin de Terán’s eigen kind, Iseult, sterft bijna omdat de zusters slechte soaps zitten te kijken. De ziekte van Jaime, een geestesziekte waarbij hij zichzelf vaak niet in de hand kan houden, wordt op een gegeven moment duidelijker in beeld gebracht, maar niet door te uitvoerige beschrijvingen. Het is immers genoeg om te lezen dat ze met een geladen pistool onder haar kussen slaapt, omdat ze weet dat hij een sleutel heeft van haar kamer. Deze manier van schrijven draagt bij aan de kracht van de memoires. Het leven in de primitieve omgeving drijven de Téran tot eenzaamheid, verdriet en wanhoop. Dit brengt ze op een sterke manier over door simpelweg op te schrijven wat er gebeurde. Haar eigen karakter wordt in het boek duidelijk geschetst en hierdoor komt zij als persoon tot leven.

Het beste aspect van dit boek is dat het je de haciënda in trekt. Het is een onvoorstelbaar verhaal. Hoewel de Venezuelaanse gente voor de lezer onbekend is, kan deze hen begrijpen door dit boek te lezen.  Het eerdere werk van de Téran heeft ook autobiografische trekjes, maar in dit boek lees je over de meest invloedrijke gebeurtenissen in haar leven en dat zorgt ervoor dat je het gevoel krijgt dat je haar kent. De realiteit van het leven op de haciënda is voor het naïeve meisje Lisa die erheen verhuist verschrikkelijk, maar aan het einde van het boek erkent ze dat haar ervaringen daar en de mensen die ze heeft ontmoet de grootste inspiratie voor haar werk zijn geweest. Omdat de schrijfster op een hele feitelijke manier opschrijft wat er gebeurde, kruipt de verveling, die zij zelf beleefde op de haciënda, soms zelfs onder de huid van de lezer. Het leven staat helemaal stil. Daarom is het voor te stellen dat mensen niet door het boek heen komen. Dit gebeurt echter eerder omdat het aangrijpend is hoe wanhopig en soms letterlijk vervelend haar situatie is, dan omdat het verhaal saai geschreven is.

Hoewel het voornamelijk een persoonlijk relaas is, geeft dit boek ook een interessant tijdsbeeld door de primitieve omstandigheden in Venezuela in de jaren zeventig en tachtig van de twintigste eeuw weer te geven. De ontwikkelingen die zich voordoen in Chili in dezelfde periode worden tevens door de roman heen duidelijker. De beschrijvingen van de onrust voor de boeren op het platteland, de betreurenswaardige omstandigheden voor la gente en het concept van de haciënda, vormen samen die werkelijkheid die voor de meeste mensen onbekend is. Dankzij De Haciënda wordt deze realitieit blootgelegd en wordt Lisa St Aubin de Téran een sprekende schrijfster, waarvan ik niet kan wachten om meer te lezen.

Charlotte van Rooden

You may also like

Leave a Comment