De kippenneukers van Leiden

by Vice-Praeses

Het Regiment Van Heutsz is een regiment dat in 1950 opgericht werd om de tradities van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) voort te zetten. De naam is wellicht ietwat ongelukkig gekozen aangezien de controverse rondom gouverneur-generaal van Nederlands-Indië, Joannes Benedictus van Heutsz, alleen maar is toegenomen na 1950. De naamgeving in het regiment kon echter nog ongelukkiger.

In de Koude Oorlog had de Verenigde Staten enkele militaire objecten geplaatst in Europa die bescherming konden bieden tegen een eventuele aanval van de Sovjet-Unie. De in 1950 opgerichte Bewakingskorps Koninklijke Landmacht (BKL) had als doel belangrijke militaire objecten in Nederland te bewaken, waaronder ook nucleaire wapens vanaf eind jaren vijftig.

De BKL had als korpsonderscheidingsteken een kemphaan, dat symbool stond voor de waakzaamheid van de vijftien compagnieën. De compagnieën waren niet ingedeeld op nummer, maar waren vernoemd naar hun standplaats. Ook Leiden kende een afdeling: de Compagnie BKL Leiden. De werkzaamheden van de BKL werden echter vanaf het begin als minderwaardig gezien. Daarnaast hielp het ook niet mee dat hun korpsonderscheidingsteken een kemphaan was, waardoor zij als ‘kippenneukers’ bekend stonden.

Hierdoor viel de animo onder het beroepspersoneel om deel uit te maken van de BKL flink tegen. Toen bekend werd dat in 1952 zowel de taak alsook de sterkte van het korps uitgebreid werd, moesten de ‘restjes’, dienstplichtigen die niet geschikt waren voor een functie in het legerkorps, de BKL versterken. Eind 1954 werd duidelijk dat de BKL’ers leden onder hun reputatie. Daarom vond er een reorganisatie plaats en werd het BKL in 1955 opgeheven. De taken van de BKL werden overgedragen aan het Regiment Van Heutsz, waardoor het regiment verantwoordelijk was voor de opleiding van de bewakingscompagnieën.

De bewakingscompagnieën maakten deel uit van de Rijn-IJssellinie. De linie moest West-Nederland beschermen voor een eventuele inval van Rusland. Nederland had zijn legerkorps ter beschikking gesteld aan de NAVO, waardoor het Nederland Territoriale Bevelhebber (NTB) alleen nog kon beschikken over de parate compagnieën van Van Heutsz en de Nationale Reserve (NATRES). In 1957 verdween echter deze opdracht uit het takenpakket van de Compagnieën Van Heutsz. Eind jaren vijftig werden er nucleaire wapens door de VS in Nederland opgeslagen en werden twee compagnieën Van Heutsz aangewezen de bewakingstroepen te ondersteunen. Zo kregen de ‘kippenneukers’ van Leiden een meer serieuze taak.

De reorganisatie die het imago van de voormalige BKL militairen had moeten verbeteren, was mislukt. Het gescheld op de voormalige BKL’ers nam nooit af. De mannen van 430 Compagnie Van Heutsz werden meerdere malen betiteld als ‘stomme wachtkloppers’, ‘kut Van Heutsz’ of ‘kanker Van Heutsz.’ Die arme kemphanen…

Wendy Dallinga

You may also like

Leave a Comment