De man die de wereld redde

by Déjà Vu

from-russia-with-love-24-sheet-poster-james-bond-007-recreation

Marit de Roij

Het is 26 september 1983, laat in de avond. De verhoudingen tussen de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten zijn grimmiger dan ze in decennia geweest zijn. Luitenant-kolonel Stanislav Petrov zit in het commandocentrum in een geheime bunker in de buurt van Moskou. Het is zijn taak om de satellietschermen in de gaten te houden waarop nucleaire aanvallen van de Amerikanen gesignaleerd kunnen worden. Geen veeleisend baantje, want in al die jaren van de nucleaire wapenwedloop is er nog nooit één Amerikaanse raket te zien geweest. Tot op dat moment.

Petrov ziet plotseling vijf rode stipjes op zijn scherm verschijnen. Vijf kernraketten naderen de Sovjet-Unie. Gelanceerd vanuit Montana, geeft de computer aan. Grote rode letters komen boven het scherm tot leven. Ze kondigen de apocalyps aan: LANCEREN. Sirenes beginnen te loeien in de bunker. Vijftien tellen lang verkeert Petrov in shock. Hij moet de regels volgen en onmiddellijk zijn leidinggevenden waarschuwen. Die zullen niet aarzelen en onmiddellijk de Russische nucleaire wapens lanceren, wat direct miljoenen doden tot gevolg zal hebben en een kernoorlog zal ontketenen. Petrovs tientallen collega’s in het commandocentrum wachten met ingehouden adem. Er kan geen twijfel over bestaan wat hier aan de hand is. En toch twijfelt Petrov.

Hij twijfelt, omdat hij zich niet kan voorstellen dat de Verenigde Staten hun nucleaire offensief met slechts vijf raketten beginnen. Hij twijfelt, omdat hij weet dat de Derde Wereldoorlog onmiddellijk na zijn telefoontje zal aanvangen. En hij twijfelt, omdat hij weet dat er miljoenen levens van zijn beslissing afhangen. Na de vijftien langste tellen van zijn leven, besluit Petrov op zijn intuïtie af te gaan. Hij belt zijn superieur. “Het is vals alarm,” zegt hij, terwijl hij zijn best doet om nonchalant te klinken. “Duidelijk,” antwoordt zijn gezaghebbende. De Derde Wereldoorlog breekt niet uit. De miljoenen Amerikanen die nietsvermoedend huiswaarts keren na een lange werkdag komen ook daadwerkelijk thuis aan. De wereld is gered.

Voor Petrov zelf loopt het minder goed af. Hij wordt beloond noch gestraft voor zijn handelen, maar krijgt later een vermaning, omdat hij de gebeurtenissen van die dag niet helemaal juist in de logboeken had vermeld. Het blijkt dat de computers de weerkaatsing van zonlicht op de hoge wolken hadden aangezien voor een lancering. De Russen willen koste wat kost vermijden dat de fout in het systeem naar buiten komt en dus verdwijnt het incident in de doofpot. Jarenlang weten slechts enkele tientallen mensen wat er op die septemberavond in 1983 is gebeurd, of liever gezegd, niet is gebeurd. Petrov krijgt de zwijgplicht en houdt zelfs tegenover zijn vrouw tien jaar lang zijn mond. Hij gaat vervroegd met pensioen en leeft in armoede in een buitenwijk van Moskou.

Pas jaren na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie wordt het voorval in de openbaarheid gebracht. Petrov ontvangt verscheidene prijzen in de Verenigde Staten en wordt een held in het land van de voormalige vijand. De Russen laat hij echter koud. Zoals zovele Russische helden voor hem leeft hij een sober, eenzaam bestaan, inmiddels als oude weduwnaar. Hij heeft al dertig jaar last van angstaanvallen en heeft het met verschillende tragedies in zijn persoonlijke leven niet makkelijk gehad. In januari 2013 krijgt hij de Dresden-prijs toegekend, een internationale vredesprijs, voor het voorkomen van de Derde Wereldoorlog. De 25.000 euro die hij daarbij mag ontvangen zijn een karige beloning voor het redden van de wereld, maar het bedrag zorgt er wel voor dat hij zijn laatste jaren nog een beetje comfortabel door kan brengen.

Beangstigend is de gedachte dat Petrov enkel bij toeval die avond in het commandocentrum zat. Hij viel in voor een zieke collega. Die collega was, in tegenstelling tot de rationele Petrov, een beroepsmilitair die erop getraind was niet na te denken en enkel bevelen uit te voeren. Het incident had dus gemakkelijk heel anders kunnen aflopen, wat het belang van Petrovs besluit nog eens onderstreept. Zelf blijft hij er nuchter onder. “Ik voel me geen held,” zegt hij bij het ontvangen van de Dresden-prijs. “Ik deed enkel mijn werk en ben tevreden over hoe ik het gedaan heb.”

You may also like

Leave a Comment