De val van Rome in vogelvlucht

by Déjà Vu

20-obama-actueelkader

Friso van Nimwegen

You love him or you hate him. De man die Nederland op dit moment in twee kampen verdeelt (‘Maarten van Rossem, wat een held!’ tegen ‘Maarten van Rossem, wat een lapzwans’), was donderdag 18 februari in Leiden. Hij heeft namelijk een nieuw boek geschreven. Dit keer niet over Amerika of de Koude Oorlog, waarover Van Rossem al vaker schreef, maar over een onderwerp waarover hij naar eigen zeggen ‘bepaald geen specialist’ is. Tijdens de boekpresentatie in het Rijksmuseum van Oudheden lichtte hij dit gelijk al toe: hij heeft pakweg vijftien boeken gelezen over de val van het Romeinse rijk, was het oneens met de meeste auteurs en besloot dus maar een eigen boek te schrijven.

Een schoolvoorbeeldje literatuuronderzoek doen dus. Het boekje Het einde van het Romeinse rijk telt net iets meer dan 100 pagina’s en heel erg diep wordt er niet gegraven. Anekdotes van wankele authenticiteit komen het dichtst in de buurt van primair bronmateriaal en aan het einde van de literatuurlijst staat ‘Wikipedia, een van de grootste zegeningen van het internet’. Wetenschappelijke pretenties vertoont Van Rossem dus duidelijk niet met dit verheven pamflet, maar dat weerhoudt hem er niet van de grote namen op dit historisch vakgebied, zoals Peter Heather en Bryan Ward-Perkins, af en toe stellig van repliek te dienen. Het complexe debat over de oorzaak van de ondergang van het machtigste rijk in de Europese geschiedenis wordt in vogelvlucht geschetst en toegelicht met commentaar en beoordeling van Van Rossem. Die laat zelf ook duidelijk merken welke oorzaak volgens hem doorslaggevend was bij de val van Rome, namelijk het constante gebrek aan een legermacht om het rijk op cruciale momenten te verdedigen. Een kritische lezer zou opmerken dat zoiets meestal het geval is bij de ondergang van een rijk en dus eerder een symptoom is dan een ziektekiem, maar de conclusie helpt in ieder geval alle informatie die langskomt te duiden.

Een grote doorbraak in het wetenschappelijke debat is Het einde van het Romeinse rijk zeker niet, maar dat is ook niet het doel dat Van Rossem nastreeft. De tekst is kort, helder en luchtig maar altijd serieus over het onderwerp. Daarmee bouwt het boek een stevige brug tussen de wetenschappelijke gemeenschap en het grote publiek. Voor een eerstejaarsstudent die een beetje goed heeft opgelet bij de colleges oude en middeleeuwse geschiedenis zijn de meeste dingen die genoemd worden al oud nieuws, maar voor niet-ingewijden zal het boek een behoorlijke openbaring over een zwak belichte periode in de geschiedenis zijn. Hoewel dit soort boekjes getoetst aan wetenschappelijke standaarden weinig voorstellen, zijn ze cruciaal in het goedmaken van de achterstand die het grote publiek meestal heeft op de professionele discussie. Van Rossem heeft het schrijven van zo’n werk op de ideale manier aangepakt: hij was zelf een leek op het vakgebied, heeft een paar boeken gelezen en schrijft over zijn bevindingen. Het resultaat is een toegankelijke maar eerlijke tekst. Maarten van Rossem, wat een held.

You may also like

Leave a Comment