Een ideaal stukje Nederland

by Déjà Vu

Julia Meijer

Het gebied in Nederland dat tegenwoordig alleen bekend staat om het onrustige nieuws van Urk: de Noordoostpolder. We weten allemaal dat Flevoland de jongste provincie is en Nederlands grootste overwinning van het water, maar er schuilt een grotere geschiedenis achter. Want zodra dat nieuwe land werd drooggelegd in de jaren veertig, had men de kans om een samenleving te creëren zoals men dat zelf ideaal vond. Maar welke betekenis gaf men toentertijd een ‘ideale samenleving’? 

Toen de Noordoostpolder droog viel in 1942, kon Nederland ondanks de roerige tijd van de Tweede Wereldoorlog verder met het bouwen van de grootste polder ter wereld. Hitler zag het project als een plan met potentie en liet de werkzaamheden doorgaan. In deze periode werd de Noordoostpolder ook wel het Nederlands Onderduikersparadijs genoemd, omdat Naziduitsland het gebied compleet met rust liet.

Het indelen van de bevolking zag men als een kans om een perfecte afspiegeling van de Nederlandse samenleving te creëren. In tegenstelling tot de Zuidwestelijke polder, waar tegenwoordig de steden Almere en Lelystad liggen, werd er voor de Noordoostpolder een selectieproces ingesteld. Dit hield in dat je als boer eerst door een keuring moest komen om een boerderij te mogen bemachtigen op het ingepolderde land. Deze vragen gingen alle kanten op; van hoeveel je verdiende tot hoe je je eigen karakter zou omschrijven. Er wordt beweerd dat er huisbezoeken werden gehouden en er zelfs in de linnenkast werd gekeken om te kijken of alles er wel netjes bij lag. 

Waar men naar zocht werd later de ‘pioniersgeest’ genoemd: de nieuwe boeren moesten in staat zijn alles achter zich te laten en met andere jonge mensen een nieuw bestaan op te bouwen. Het was ook belangrijk om stevig in de schoenen te staan als je aankomt in een compleet kale vlakte en die plek als jouw toekomst te zien. 

Ikzelf ben geboren en getogen in de Noordoostpolder. Mijn voorouders waren ‘polderpioniers’ en dus door deze strenge selectie heen gekomen. Als ex-polderbewoner kan ik zeggen dat die ‘perfecte’ samenleving ideaal was in de jaren vijftig en zestig, maar hedendaags nog amper terug te zien is. Tegenwoordig komen mensen en gaan weer, dus van de ‘originele’ bevolking is al tientallen jaren geen sprake. Toch zijn er die karakteriserende schuurfeestjes die ons helpen herinneren aan de pioniersgeest: van niets toch iets leuks en bijzonders maken. Ook de opmerkelijke lage cijfers in criminaliteit kunnen nog gekoppeld worden aan de selectie uit de jaren vijftig. Naast dat is de Noordoostpolder een plek geworden zoals elk landbouwgebied in Nederland. 

Toch ben ik wel trots als ik met keiharde tegenwind van dorp naar dorp fiets, en om me heen over de kilometers grote kavels kijk. En dan te bedenken dat die pioniers hier nog geen honderd jaar geleden keken naar de kale kleigrond. Daarvoor was dit land nog ruig water, waarover kleine vissersboten kabbelden. Nu wonen er duizenden mensen tussen al die rechte kavels, met hun eigen opgebouwde levens. Op een bepaalde manier kunnen we het naar mijn mening best ‘ideaal’ noemen. 

You may also like

Leave a Comment