Een Romeins lustrum

by Déjà Vu

Arie Benschop

Lustrumactiviteiten, lustrummaand, lustrumjaar. Het regent lustrumactiviteiten in februari. Wat is een lustrum eigenlijk en wat zijn de historische wortels van het lustrum? Wij kennen een lustrum tegenwoordig als viering van het vijfjarig bestaan of veelvoud daarvan van een vereniging. Lustrum komt van het woordje luerewat zoveel betekent als reinigen of uitwassen. Dit heeft alles te maken met het ontstaan van het begrip lustrum.

Onder de Romeinen was het gebruikelijk elke vijf jaar een censusaf te nemen, een vijfjaarlijkse registratie van de burgers. Een van de bekendste volkstellingen vond plaats in Judea met de geboorte van Jezus. De burgers van het rijk werden (opnieuw) ingedeeld in vermogensklassen, centuriae en de lijst met Romeinse burgers werd nog eens vastgesteld. Het lustrum was een onderdeel van de lustratio, wat bestond uit een ritueel dat eens per vijf jaar werd uitgevoerd door de Romeinse censoren na de census, de volkstelling. Het offer bestond uit een pakketje van dieren, een varken, ram en stier die geofferd werden aan Mars, op het Marsveld.  Het lustrum zag er als volgt uit: de Romeinse censor(en) liepen drie rondjes om de burgers heen en verdronken of begroeven de offerdieren daarna. Het volk was nu gereinigd en werd teruggeleid naar de stad. Er was als het ware een re-integratie van het volk.

De diepere laag van dit ritueel was het trekken van een grens tussen het goede en het kwade; het goede werd binnengehouden en het kwade buitengesloten. Het gaf als het ware een wij-gevoel bij de Romeinse burgers, of in het geval van de verenigingen in 2019, een extra versterking van het verenigingsgevoel. Eigenlijk is er weinig veranderd sinds de Romeinse lustrumvieringen. Het groepsgevoel wordt versterkt en de mooie, unieke kant van de vereniging wordt nog eens extra benadrukt tijdens een lustrum. Het ritueel is wel veranderd, het brengen van een zoenoffer is vervangen door het organiseren van grote feesten waar de vereniging zich van zijn beste kant laat zien. Naast het houden goede feesten in het teken van een lustrum moet er ook plaats zijn voor bezinning op de koers van een vereniging of organisatie. Studentenverenigingen bestaan nu eenmaal bij de gratie van oude rituelen, zoals het lustrum, die hooggehouden moeten worden en onmisbaar zijn voor het verenigingsleven. Zowel het feesten als de bezinning.

You may also like