Helden en schurken: Fidel Castro

by Déjà Vu

Castro

Fenna Ytsma

Het thema voor de komende blogs is ‘helden en schurken’. Wanneer is iemand een held en wanneer een schurk? Neem nou Fidel Castro, die 25 november overleed. Terwijl gevluchte Cubanen in Miami na zijn dood juichend de straat op gingen, huilden andere Cubanen in Cuba.

Wanneer de Cubaanse presidentskandidaat Fulgencia Batista in 1952 niet wordt gekozen, pleegt hij een staatsgreep en schaft onmiddellijk verkiezingen af. De zesendertigjarige Fidel Castro probeert Batista voor de rechter te dagen, maar als dit niks oplevert besluit hij om zelf een revolutie te beginnen. Na een mislukte aanslag en een gevangenschap van twee jaar vlucht Castro met zijn broer naar Mexico. Daarvandaan zetten ze de revolutie voort. In 1956 gaat Castro met zijn rebellengroep terug naar Cuba en begint een guerillaoorlog. Na twee jaar ontvlucht Batista het land en in 1959 wordt Castro aangewezen als premier van Cuba.

Castro voerde als leider van Cuba veel hervormingen door. Zo verbeterde hij de gezondheidszorg en wist hij analfabetisme flink terug te dringen. Maar Castro bracht ook veel instanties en media onder zijn directe controle, duldde geen kritiek op zijn systeem en hield van elke Cubaan nauwkeurig bij of hij overtredingen had gemaakt. Veel Cubanen leefden in angst om iets verkeerds te zeggen en vervolgens verraden te worden. Met het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 verloor Cuba haar belangrijkste bondgenoot en sindsdien is het land economische snel achteruitgegaan. Veel Cubanen vluchtten naar Amerika. Fidel Castro moest zijn communistische beleid voor een deel loslaten. In 2006 trad hij af vanwege gezondheidsredenen en werd opgevolgd door zijn broer. Raúl Castro wijkt iets meer af van het nog steeds strakke communistische regime van zijn broer.

Terug naar de vraag: is Fidel Castro nu een held of een schurk? Voor gevluchte Cubanen in Miami was Castro een dictator die mensenrechten schond. Voor andere Cubanen was Castro een held die het land bevrijdde van het regime van Fulgencio Batista. Het lijkt erop dat iedereen er zijn eigen waarheid op nahoudt. Net als de politiek overigens. Een blik op de reacties van wereldleiders toont een kleurrijk palet aan meningen: Trump noemt Castro een ‘wrede dictator’, Poetin noemt hem juist een ‘inspirerend voorbeeld voor vele landen’. De Indiase minister-president Narendra Modi ‘rouwt om het verlies van een grote vriend’ terwijl Ileana Ros-Lethitnen, een uit Cuba afkomstig Amerikaans congreslid, hoopt dat de dood van Castro zal helpen om in Cuba een nieuw hoofdstuk te beginnen. Obama houdt het neutraal. Hij ziet Castro’s dood als een ‘emotioneel moment voor veel Cubanen en Amerikaanse Cubanen’, omdat Castro ‘hun leven, het leven van hun families en van de Cubaanse natie’ op veel manieren heeft beïnvloed.

De status van Fidel Castro als held of schurk verschilt dus per persoon. Het verschilt zelfs per (politieke) situatie. Misschien is het het lot van historische figuren, dat ze voor altijd om strategische doeleinden zullen worden afgeschilderd als afwisselend helden of schurken. De aankomende blogreeks zal het uitwijzen.

You may also like

Leave a Comment