Heroes

by Déjà Vu

bowie

Marit de Roij

Vorige week ontviel ons de Britse poplegende David Bowie. Tussen de duizenden condoleances, steunbetuigingen en eerbetonen zat een opvallend berichtje van het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken. Dat bedankte hem namelijk voor zijn hulp bij het neerhalen van de Berlijnse Muur. Over de precieze rol van Bowie bij de val van de Muur bestaan verschillende opvattingen.

David Bowie was in 1976 naar Berlijn gekomen om zichzelf te hervinden na een periode van drugsmisbruik. Hij raakte geïnspireerd door de stad en nam er drie albums op, zijn zogenaamde Berlijnse trilogie, waarvan de plaat Heroes met gelijknamige titeltrack een van zijn meest gelauwerde werken zou worden. Bowie schreef het nummer Heroes over de Muur die Oost- en West-Berlijn van elkaar scheidde. Uit de tekst spreekt de wanhoop en machteloosheid van de verdeelde stad.

Bowie verliet Berlijn na drie jaar, maar kwam in juni 1987 terug voor een concert dat met recht historisch te noemen is. De zanger sprak Duits tegen zijn publiek en zijn podium stond haast tegen de Muur aan, waardoor zijn muziek ook in het Oosten van de stad luid te horen was. Duizenden Oost-Berlijners stroomden naar de Muur toe om Bowie zo goed mogelijk te kunnen horen en begonnen mee te zingen en te juichen. “Het was net een dubbelconcert waarbij de Muur de scheiding was”, zei Bowie er in 2003 over. “Ik kon ze horen juichen en zingen vanaf de andere kant. Het brak mijn hart. Ik had nog nooit zoiets gedaan in mijn leven en ik zal het waarschijnlijk ook nooit meer doen. Het was zo ontroerend. Toen we Heroes speelden voelde het als een hymne, het was bijna een gebed. Dat was de stad waar het geschreven was, en de precieze situatie waar het nummer over ging. Het heeft nooit meer zo gevoeld als die dag.”

De dagen erna ontstonden er hevige rellen aan de oostkant van de Muur, waarbij de DDR-politie hard ingreep. Een week na Bowie’s concert riep president Reagan op precies dezelfde plaats Sovjetleider Gorbatsjov  op om de Muur neer te halen. De rest van het verhaal is bekend.

De rellen in Oost-Berlijn naar aanleiding van Bowie’s concert waren de eerste in een lange serie protesten die tot 9 november 1989 bleven aanhouden. Veel Berlijners, waaronder dus het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken, zien dan ook een grote rol voor de poplegende in het neerhalen van de Muur. Zij beargumenteren dat Bowie’s concert de gemoedstoestand van de Berlijners omtrent de Muur radicaal veranderde en hij de Oost-Duitse autoriteiten tot een overreactie bracht, wat jonge Oost-Berlijners nog verder ophitste. Anderen wijzen op ontwikkelingen in de Sovjet-Unie die ertoe leidden dat de DDR vanuit Moskou langzaam werd losgelaten. Bowie’s concert speelde volgens hen geen rol in de hereniging van de stad.

Zelfs al was David Bowie’s concert in Berlijn niet van belang voor de val van de Muur, dan nog was het van groot belang voor de Berlijners die op 6 juni 1987 aan beide kanten van de Muur kwamen luisteren naar zijn boodschap van hoop.

We can be heroes, just for one day.

 

 

You may also like

Leave a Comment