Het jaar zonder zomer: het complete verhaal van de Noorse tragedie?

by Déjà Vu

door Charlotte van Rooden Erika Fatland is de hele wereld over gereisd, op zoek naar stukjes van de puzzel die de gebeurtenissen op Utøya en in Oslo in 2011 zouden moeten verklaren. Ze sprak met talloze nabestaanden in haar eigen land Noorwegen en bezocht Georgië, Malta en de Verenigde Staten om met mensen te praten. De puzzelstukjes die ze vond, voegde ze samen in haar boek Het jaar zonder zomer. Anders Breivik, Oslo en Utøya, 22 juli 2011. De portretten die hierin zijn opgetekend, vormen een tranentrekkend relaas van de mensen wiens leven tot op de dag van vandaag gedomineerd wordt door de aanslag.

Fatland heeft haar boek geschreven als een journalist, met een persoonlijke invalshoek. Ze beschrijft dat zij zelf op 22 juli in Lissabon was, toen haar moeder haar opbelde om te zeggen dat haar neef Lars ook op het eiland was. Haar vaderland Noorwegen is groot, maar er wonen relatief weinig mensen en de aanslagen op het eiland waren een nationale tragedie van enorme omvang. Fatland toont in haar boek aan dat de gebeurtenis veel meer vanuit een internationaal oogpunt kan worden bekeken, dan slechts vanuit een Noors perspectief. Tijdens haar reis naar Malta sprak ze bijvoorbeeld Paul Ray, vermoedelijk de mentor van Breivik. Zijn theorie is dat mannen van een extreemrechtse organisatie in Engeland Breivik hebben geholpen. En Ray zelf door hen werd geframed als mentor van Breivik. Paul Ray beweert dat de Engelse organisatie Breivik in contact heeft gebracht met de Russen om daar getraind te worden voor de aanslagen. Deze zouden er voor moeten zorgen dat de Arbeiderspartij bij de volgende verkiezingen meer stemmen zouden krijgen. Een omgekeerde wereld, waarbij Breivik dus als een handpop werd gebruikt om meer steun te creëren voor de Arbeiderspartij. Hoewel het verhaal van Paul Ray overkomt als een absurd verhaal, omdat het niet erg waarschijnlijk is dat ‘de Russen’ er iets mee te maken hebben, is dit een belangrijk stuk uit het boek. Het laat namelijk zien hoe veel verschillende interpretaties of meningen de aanslag oproept. Het onderkent ook Fatlands bewering dat bij deze aanslag verder gekeken kan worden dan de grenzen van Noorwegen.

het-jaar-zonder-zomer---erika-fatland[0]

Fatland reisde ook af naar de Verenigde Staten om de aanslagen in Utoya te vergelijken met de aanslag in Oklahoma City in 1995. Hiervoor sprak ze met nabestaanden van die aanslag. Ze gaat daarnaast ook in op de schietpartijen op Amerikaanse scholen en de Unabomber. Er komen dan veel namen voorbij, onder andere Tim Kretschmer (Winnenden school shooting), Drew Golden (Westside Middle school shooting), Tomothy McVeigh (Oklahoma bombing), Eric Rudolph (Olympic Park Bomber), Theodore Kaczynsk (de Unabomber). Zij worden beschreven als ‘einzelgangers’, die raakvlakken hebben met Breivik.

Helaas verliest Fatland rond deze stukken haar concentratie, en weet ze hoofdzaken niet te onderscheiden van bijzaken. Het is jammer dat ze zo veel interessante vergelijkingen weet aan te kaarten, maar ze vervolgens niet uitwerkt. De verhalen van de nabestaanden van alle tragedies worden afgewisseld met de verhalen van de daders, die duidelijk met het verhaal van Breivik te vergelijken zijn. In plaats van duidelijke antwoorden te geven, blijft het in het hele boek echter bij een wirwar van associaties, die niet verklarend zijn voor de gebeurtenissen. De historische waarde van het boek blijft daardoor gering.

Erika Fatland geeft een mooi overzicht van de aanslagen. Tot op de minuut af beschrijft ze nauwkeurig wat er gebeurde, wie er gewond raakte of vermoord werd en wie daar op dat moment bij waren. Al met al beantwoordt het boek echter niet de vraag die op de achterkant staat: ‘Hoe kon dit gebeuren?’.

Charlotte van Rooden

You may also like

2 comments

bandar sakong 99 28 maart 2018 - 21:30

Good web site you’ve got here.. It’s hard to find quality writing like yours nowadays.

I really appreciate people like you! Take care!!

Reply
Visit Us 26 maart 2018 - 13:20

This website was… how do I say it? Relevant!! Finally I’ve found
something that helped me. Thanks a lot!

Reply

Leave a Comment