Het revolutiejaar 1818

by Déjà Vu

Bob Joosten

Tweehonderd jaar geleden begon het jaar 1818. Het was het jaar van Mary Shelleys Frankenstein en Van Beethovens Hammerklaviersonate. In de literatuur en de kunst woeden de romantiek en het nationalisme. Drie jaar na de slag bij Waterloo consolideren de Europese vorsten hun macht door revolutionaire ideeën en liberale overtuigingen te beteugelen. Zo ook in het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, waar koning Willem I aan de macht is. In 1818 worden in Nederland de gilden afgeschaft en ook de slavenhandel wordt aan banden gelegd.

In 1818 wordt in Leiden het Rijksmuseum van Oudheden opgericht door Willem I. Casper Reuvens, de eerste hoogleraar archeologie, wordt de directeur. Tegelijkertijd wordt in Egypte de grafkamer in de piramide van Chephren ontdekt door de Italiaanse ontdekkingsreiziger, Giovanni Battista Belzoni. En misschien wel de belangrijkste wetenschappelijke ontdekking van 1818: de eerste bestuurbare fiets! Voor het eerst tentoongesteld in Parijs zou dit rijwiel tweehonderd jaar later een productie van over de 130 miljoen exemplaren kennen!

In Drenthe wordt de Maatschappij van Weldadigheid opgericht door Johannes van den Bosch, de voormalig gouverneur van Nederlands-Indië en berucht en bekend om het cultuurstelsel. Met de Maatschappij van Weldadigheid wilde Van den Bosch arme en hulpbehoevende gezinnen de middelen verschaffen om een nieuw leven te beginnen als boer op een landgoed in Drenthe. Eind oktober van dat jaar verschijnen de eerste gezinnen al.

Een ander persoon dat later erg betrokken zou worden bij de armeren was Karl Marx die in 1818 werd geboren. Karl Marx was de grondlegger van het marxisme, wat later de ideologie zou worden van de Sovjet-Unie en het grondbeginsel zou vormen voor het communisme. In het geboortejaar van de revolutionair Marx overleed een andere revolutionaire, Abigail Adams, de vrouw en steun en toeverlaat van Amerikaans revolutionair en president John Adams. Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog was een Abigail een fervent voorvechter van vrouwenrechten en pleitte bij haar man om in de nieuwe Amerikaanse grondwet de rechten van vrouwen vast te leggen.

1818 stond dus nog volledig in het teken van oude, conservatieve en revolutionaire, verlichte ideeën. Oude revolutionairen gingen ter aarde, terwijl nieuwe revolutionairen in de wieg lagen. De wereld was in beweging en hoezeer nieuwe vorsten zoals Willem I de idealen van de revolutie onder een autocratisch regime wilden brengen, de revolutionaire geest bleek lastig in de fles te krijgen.

You may also like