“Hier Eet Men Afval”

by Vice-Praeses


Onlangs werd op Nederland 3 de documentaire ‘Het geheim van de Hema’ uitgezonden. Als vaste HEMA-klant en medewerker sinds zes jaar voelde dit ‘worstenmeisje’ zich geïnspireerd om eens dieper in de geschiedenis van de HEMA te duiken. De HEMA is een begrip in de Hollandse cultuur en HEMA-rookworst is uitgegroeid tot nationaal icoon, onmisbaar in onze huidige samenleving. Het symbool van de HEMA, het rode embleem achter de witte letters, doet mij stiekem ook denken aan iets heel anders. Iets opmerkelijks. Als ik dieper in de geschiedenis duik, is dit idee eigenlijk niet eens zo heel gek.

Het geheim van de HEMA

In 2011 vierde HEMA haar 85ste verjaardag en de winkel maakt al generaties lang deel uit van het Nederlandse straatbeeld en de Hollandse identiteit. Het is vandaag de dag allang niet meer een winkel voor vrouwen in de menopauze, maar heeft zich geëvalueerd tot een firma waar ook hippe puberende meisjes hun eerste make-upje halen.

Tegenwoordig is de HEMA officieel de afkorting voor Hollandse Eenheidsprijzen Maatschappij Amsterdam. Maar enige tijd geleden stond diezelfde HEMA bekend onder een andere benaming. HEMA werd in de volksmond aangeduid voor ‘Hier Eet Men Afval’.

Herkennen wij in het rode embleem misschien een gematigde vorm van socialisme?

Wat is het verhaal hierachter? De oprichters van de HEMA waren tevens de directeuren van de Bijenkorf. Voor de oprichting van HEMA was de Bijenkorf niet weggelegd voor het ‘gewone volk’. Het personeel sprak Frans en de prijzen lagen een stuk hoger. Het was voor de gemiddelde Nederlander niet haalbaar om hier z’n huis-tuin en keuken artikelen te halen. Een goedkoper alternatief was dus een gat in de markt. De HEMA opende zijn deuren voor het eerst in Amsterdam in 1926 en verkocht hier voor lage prijzen handige producten voor in principe iedereen.

Dit imago, van een ‘goedkope koopjes’ winkel, was ook de aanleiding voor de verbastering van de HEMA. Jan met de pet, oftewel het ‘pleps’ kon hier zijn producten halen voor lage prijzen. Onbedoeld effect was dat de HEMA vooral door arbeiders en studenten werden bezocht. Dit zien we ook vandaag de dag. De afzetmarkt is geënt op ‘iedereen’, maar in werkelijkheid heeft de HEMA een beperkte doelgroep. De HEMA verkoopt alleen producten van ‘eigen merk’. Producten van een duurder merk en van bepaalde status worden niet verkocht. Dit heeft tot gevolg dat de doelgroep met een grotere portemonnee niet bereikt worden.

Laten we nu nog eens het embleem van de HEMA bekijken. Herkennen wij in het rode embleem misschien een gematigde vorm van socialisme? Het socialisme van de HEMA. Het idee dat bezittingen voor iedereen gelijk/ toegankelijk moet zijn? In de tijd dat HEMA nog bekend stond onder ‘Hier Eet Men Afval’ was dit misschien wel het gangbare idee; de HEMA een winkel bij uitstek dat laagdrempelig genoeg was voor de normale burger/arbeider.

Tegenwoordig houdt de HEMA zich nog steeds aan dit idee vast. De producten zijn nog steeds voor ‘iedereen’, hoewel bepaalde rijkere groepen worden buitengesloten. Toch zien we iets knaps: Iedereen heeft immers wel iets van de HEMA in huis staan. Het socialisme van de HEMA is daarmee misschien wel ‘het geheim van de HEMA’.

Door: Merel Slijp

You may also like

Leave a Comment