‘Hoe een zeventienjarige jongen de Kristallnacht ontketende’

by Déjà Vu

grynszpan-sepia-jpg1

Op 7 november 1938 schoot Herschel Grynszpan, een zeventienjarige Joods-Duitse jongen, de Duitse diplomaat Ernst vom Rath dood in Parijs. Sidney Smeets (1975) betoogt in zijn boek De Wanhoopsdaad dat deze moord de directe oorzaak was voor de Kristallnacht. Hij brengt de jonge dader en de dodelijk getroffen diplomaat treffend in beeld. Hiernaast voorziet hij in een duidelijke schets van de historische context, zowel van de omstandigheden in Duitsland als in Frankrijk.

door Charlotte van Rooden De auteur nuanceert zijn stelling in het nawoord enigszins en stelt dat de Kristallnacht niet een noodzakelijk voorval was voor de escalatie van antisemitisme in Nazi-Duitsland. Hij bepleit wel sterk dat de gebeurtenissen van 7 november 1937 de oorzaak waren van de Kristallnacht. Dit is in de literatuur al aangenomen, maar is nog niet eerder zo nauwkeurig onderzocht. Smeets heeft getracht in zijn boek de mythes rondom Grynzspan te ontkrachten en heeft met stijl en precisie deze noodlottige geschiedenis weten te vangen.

De lezer treft in het boek een opvallende tegenstelling tussen toeval en noodlot. Smeets beschrijft hoe toevallig de moord op Vom Rath was; Gryznspan wist namelijk voor het binnentreden van de Duitse ambassade niet wie hij wilde vermoorden. Toch schrijft de auteur tot twee keer toe: ‘Er werd niets aan het toeval overgelaten’. Hiermee lijkt het alsof de schrijver zichzelf tegenspreekt. Bovendien, al klinkt deze tegenstelling pakkend, voor menig historicus zullen termen als ‘toeval’ en ‘noodlot’ niet de meest valide argumenten zijn voor een historisch proces zoals Smeets dat wil beargumenteren. Uiteindelijk valt er echter te stellen dat het spanningsveld tussen de enigszins arbitraire moord en de daaropvolgende typisch berekende acties van de nazi’s er door wordt benadrukt.

world-war-ii-kristallnachtHerschel Grynszpan wilde wraak voor de moord op de Joden in Duitsland en schoot daarom de diplomaat dood. Het had voor hem net zo goed iemand anders kunnen zijn: de diplomaat was op de verkeerde plaats op het verkeerde moment, aldus Smeets. De nazi’s gingen daarentegen met uiterste zorgvuldigheid om met de situatie die dit vervolgens opleverde. Ze wilden Grynszpan zo efficiënt mogelijk gebruiken voor propagandadoeleinden. Waren de levens van de dader en het slachtoffer nu onderhevig aan toeval of aan het noodlot? Smeets weet hiermee de lezer aan het denken te zetten.

Na het ontketenen van volkswoede jegens Joden in de vorm van de Kristallnacht (9 en 10 november 1938), waren de nazi’s nog niet klaar met het inzetten van Gryznspan voor nazistische propaganda. Zij wilden de jongen onderwerpen aan een showproces. Zo hadden zij bijvoorbeeld al een script geschreven voor de rechtszaak. De jongen had het lot in eigen handen genomen en hij beweerde op 23 juli 1940 opeens dat hij en de diplomaat een homoseksuele relatie hadden. Hij hoopte hiermee de nazi’s ervan te weerhouden hem te gebruiken als een stokpaardje voor hun zaak. Deze plotselinge wending maakt het verhaal intrigerend.

Door te werken met een indeling van korte hoofdstukken weet Smeets zijn verhaal behapbaar te maken en toegankelijk voor een breed publiek, zonder dat dit afdoet aan het academisch karakter van zijn studie, dat onder meer bevestigd wordt door een omvangrijk notenapparaat. Tevens is de auteur zeer nauwkeurig geweest de lezer in te lichten over dwaalsporen, verwarrende en elkaar tegensprekende bronnen. De manier waarop hij de termen ‘noodlot’ en ‘toeval’ door elkaar gebruikt, valt literair te verdedigen, maar is eigenlijk een beetje sensationeel en vooral erg dubbel. De Wanhoopsdaad toont een merkwaardige geschiedenis. Er zit meer achter Herschel Grynszpan dan voorheen uiteengezet is. Zijn daad ontketende ‘een golf van geweld tegen zijn geloofsgenoten’. Hij zette echter, zoals Smeets meesterlijk laat zien in De Wanhoopsdaad, ‘alles op alles om een showproces te dwarsbomen.’

Charlotte van Rooden

Deze recensie verscheen eerder bij Jonge Historici Schrijven Geschiedenis. Zie: http://www.jhsg.nl/recensie-de-wanhoopsdaad-sidney-smeets/

You may also like

9 comments

اموزش انتقال فایل به سرور 13 november 2019 - 21:38

thank you

Reply
خرید تار 11 augustus 2018 - 06:31

thank you7

Reply
خرید تار 1 augustus 2018 - 10:15

thank you2

Reply
persian tar 1 augustus 2018 - 10:14

thank you9

Reply
سرور مجازی 1 augustus 2018 - 10:09

thank you17

Reply
persian tar for sale 22 juli 2018 - 11:09

thank you9

Reply
خرید vps 22 juli 2018 - 11:08

thank you11

Reply
خرید سه تار 15 juli 2018 - 06:32

thank you12

Reply
blog best practices 11 juli 2018 - 03:30

If some one wants to be updated with latest technologies then he must be visit this website and be up to date every day.

Reply

Leave a Comment