Kiev op weg naar het EK

by Vice-Praeses

Op Independence Square gaat het om de winkels en het verkeer, niet om politiek

 Wie in Kiev langs Independence Square loopt ziet aan de overzijde van het plein een klein tentenkamp. Het protest tegen de veroordeling van oud-premier Joelia Timosjenko dat hier wordt gevoerd, lijkt weinig invloed te hebben op het dagelijks leven. Een overzicht van een week Kiev in de aanloop naar het EK.

De taxichauffeur Victor waarschuwt ons als we de auto willen uitstappen. Het is vrijdagavond en we zijn op weg naar een bar in een zijstaat bij Independence Square. Het is vlakbij de tenten die er op dit tijdstip verlaten bijstaan. Maar Victor vertelt ons dat het hier ’s nachts nog weleens kan escaleren tussen aanhangers van de huidige president Victor Janoekovitsj en de actievoerders. Als ik even na middagnacht naar buiten loop is het druk op straat, maar rondom de kleine tenten gebeurt er niets.

Oekraïne is een paradox.  Enerzijds zijn restanten van het Sovjetverleden nog merkbaar. Behalve oude grijze flatgebouwen die door de communisten uit de grond werden gestapt, zijn niet alle Oekraïners zo gastvrij naar westerlingen. Anderzijds rijden er grote SUV’s met geblindeerde ramen, zijn er overal grote westerse kledingketens en is de derde meest bezochte MacDonalds ter wereld in Kiev te vinden.

Een grote digitale klok in het centrum van de stad telt af naar het EK. Terwijl de stad zich klaarmaakt, uiten steeds meer deelnemende Europese landen hun zorgen over de politiek in het land. Oekraïne wordt gezien als een probleem sinds het proces tegen oud-premier Joelia Timosjenko dat vorig jaar juli begon. De veroordeling tot zeven jaar gevangenisstraf in oktober en de recente berichten over mishandeling zorgt voor steeds fellere kritiek van de EU-landen. Er wordt gesproken van een politiek proces tegen de oud-premier en met oog op het aankomende EK stijgt de spanning: willen de landen nog wel uitkomen op het EK? Van terugtrekking is weliswaar geen sprake, maar de Duitse Bondskanselier Angela Merkel verklaarde dat zij niet naar Oekraïne zal afreizen zolang de situatie van de gevangen oud-premier niet verbetert. In navolging hiervan liet ook minister van Buitenlandse Zaken Uri Rosenthal weten dat leden van het kabinet en het koninklijk huis niet naar het EK zullen gaan.

foto door: Bjørn Gallée

Met oog op de hedendaagse gebeurtenissen rijst nu de vraag: was de Oranje Revolutie van 2004 niets meer dan een façade? Na de verkiezingen in 2004 leek democratie zich te ontpoppen in Oekraïne. Vanwege de lage populariteit van zittende president Leonid Koetsjma werd Victor Janoekovitsj voorgedragen in de verkiezing als zijn opvolger, maar hij slaagde er destijds niet in om de prowesterse Victor Joesjtsjenko te verslaan. In de verkiezingen vormden Joesjtsjenko’s Ons Oekraïne een sterke coalitie met Vaderland, de partij van Timosjenko. Timosjenko werd kortstondig premier, maar in de parlementsverkiezingen van 2006 werd de coalitie verslagen door Janoekovitsj’s Partij van de Regio. In 2007, tijdens vervroegde verkiezingen, won Timosjenko en werd zij opnieuw premier.De Oranje Revolutie werd aanschouwd als een succesvolle mobilisatie vanuit de Oekraïnse maatschappij. In werkelijkheid werd het gedreven door de overloop van de elite – waaronder ook Joesjtsjenko en Timosjenko – die lange tijd Koetsjma hadden gesteund. Ondanks interne politieke strubbelingen tijdens het bewind van Joesjtsjenko, zoals de ontbinding van het parlement door de president, werd gesteld dat de verkiezingen na 2004 open en eerlijk waren verlopen. In 2010 werden nieuwe presidentsverkiezingen gehouden. Janoekovitsj won hierbij de meeste stemmen en werd president.

Timosjenko is vorige week in hongerstaking gegaan. Toch lijkt het alsof het grootste deel van de Kievse bevolking laconiek omgaat met gevangenisstraf van Timosjenko. Krijgt Timosjenko, veroordeeld voor corruptie en ambtsmisbruik, in eigen land net zoveel steun als van de westerse landen?  Er zijn protesten, maar van  massale demonstraties kan niet worden gesproken. Zo protesteerden ongeveer 200 mensen voor de vrijlating van Timosjenko tijdens de onafhankelijkheidsviering in augustus. Weinig als je bedenkt dat Kiev een stad is met ongeveer 2,7 miljoen inwoners.

Tijdens een rondleiding door de stad is ook een protest aan de gang op Independence Square. Het is een kleinschalige demonstatie en jonge Oekraïners, studenten, zijn opvallend genoeg niet sterk vertegenwoordigd. De gids die ons op dat moment een rondleiding geeft, schijnt niet echt onder de indruk te zijn. Als ik hem vraag naar de publieke opinie over Timosjenko en de politiek van het land, zegt hij een beetje lachend: ‘There is no democracy.’

Dezelfde middag ontploffen in de stad Dnjepropetrovsk vier bommen. De stad is de geboorteplaats van Timosjenko en volgens de autoriteiten gaat het om terroristische aanslagen. Even twijfelen we of we nog wel met de metro zullen reizen, maar gezien Kiev een van de grootste steden van Europa is wordt de twijfel snel overboord gegooid. In Kiev gaan de dagelijkse bezigheden gewoon verder en in de metro is het even druk als op andere dagen.

Anika Van de Wijngaard

You may also like

Leave a Comment