Lodewijk Pincoffs en de Rotterdamse haven

by Déjà Vu

Enzo Bons

Begin deze week bracht de canoncommissie onder leiding van James Kennedy de eerste hernieuwde canon van de Nederlandse geschiedenis uit. Daar waar vensters zoals Willem Drees, Karel V en de Republiek uit onze canon zijn verdwenen, zijn er gelukkig voor de behoudzuchtige geschiedkenner ook een aantal vensters bewaard gebleven. Eén van die vensters is de haven van Rotterdam. Deze haven, tot 2004 de grootste van de wereld, is voor ons handelsland van enorm belang. Misschien wel de belangrijkste figuur in de ontwikkeling van het havengebied is Lodewijk Pincoffs. Het is mede dankzij zijn inzet dat de haven zich in de negentiende eeuw tot de voordeur van de Rijnhandel heeft ontpopt.Pincoffs leefde van 1827 tot 1911 en was een zoon van een Joodse immigrant. Hij richtte in 1849 een bedrijfje op om handel te drijven aan de Afrikaanse kust. Vanuit dit bedrijf zag hij van dichtbij hoe de Rotterdamse haven op alle vlakken tekortschoot. Dankzij deze firma wist hij in de tweede helft van de negentiende eeuw veel vermogen te vergaren. Pincoffs werd langzaam steeds invloedrijker in de stad en werd in 1856 zelfs gekozen als lid van de Rotterdamse gemeenteraad.

De negentiende eeuw was een eeuw van industrialisatie. Dat bracht veel handelsmogelijkheden met zich mee. Daarom besloten de landen langs de Rijn om vanaf 1815 de vrijhandel langs de oevers van de Rijn te bevorderen. De grote hoeveelheden goederen moesten snel en voordelig over grote afstand kunnen worden verplaatst, waardoor het transport over het spoor en de rivieren steeds belangrijker werd. Daarom stuurde men er ook op aan dat Nederland de waterinfrastructuur flink verbeterde. Rotterdam werd wel als haven gebruikt, maar was vaak maar beperkt bereikbaar. Als Rotterdam niet snel moderniseerde, zou men overstappen naar Antwerpen. Langzaamaan werd de groep die inzag dat de haven hopeloos verouderd was steeds groter.

Na de aanleg van de nieuwe waterweg in 1866 werd de Nederlandse Rijn steeds beter bevaarbaar en groeide de vraag naar verbetering van de haven. Ondanks de vraag gebeurde dit niet, voornamelijk omdat een dergelijk project de Rotterdamse gemeenteraad veel te veel geld zou kosten. Pincoffs werd in 1872 namens de Liberalen het eerste Joodse lid van de Eerste Kamer. Vanuit die positie wist hij samen met andere investeerders de Rotterdamse Handels Vereniging (RHV) op te richten, die de modernisering van de haven zou financieren in ruil voor grond en het alleenrecht om zich in de haven te vestigen voor een periode van tien jaar. Niet veel later konden de moderne stoomschepen zonder moeite afmeren in de nieuwe haven, die de stad op landkaarten bijna twee keer zo groot liet lijken.

De haven, onder andere uitgerust met stoomkranen, was hypermodern en wist zelfs een gouden medaille binnen te slepen op de wereldtentoonstelling van 1878. Toch verging het de man achter deze modernisering minder goed dan met zijn grootse project. Zijn Afrikaanse handelsvereniging, waar de RHV als zusteronderneming flink in investeerde, bleek ondanks creatief boekhoudwerk zwaar verliesgevend. Toen de AHV haar faillissement naderde, besloot Pincoffs het land te ontvluchten. Terwijl hij uitweek naar de Verenigde Staten, bleken de boekhoudingen van beide ondernemingen een puinhoop. De AHV had de RHV richting de financiële afgrond getrokken. Pincoffs liet ruim 14 miljoen gulden aan schulden achter en werd veroordeeld tot acht opeenvolgende jaren tuchthuisstraf.

De gemeente Rotterdam besloot de failliete RHV voor vier miljoen gulden op te kopen. Door samen te werken met diverse firma’s, ook uit Duitsland, wist de haven er langzaamaan weer bovenop te komen. De Rijnhandel bleek tot wel negen keer goedkoper dan de handel per trein en Rotterdam is zelfs tot op de dag van vandaag één van de belangrijkste handelsknooppunten van de wereld.

Het is nog steeds mogelijk om mee te doen met de HSVL-opbeuractie! Je kan nu een berichtje sturen naar een oudere om een hart onder de riem te steken. Schrijf dan nu je berichtje naar extern@dehsvl.nl en onze extern Daniëlle zal ervoor zorgen dat je berichtje goed terechtkomt!

You may also like

Leave a Comment