Majeskwijt

by Déjà Vu

002.Iris-van-Dongen-Staatsieportret-Koning-Willem-Alexander-2014-©-RVD-foto-Gert-Jan-van-Rooij

Friso van Nimwegen

In 1701 liet koning Lodewijk XIV van Frankrijk zich portretteren door Hyacinthe Rigaud. Uit het welbekende resultaat moge duidelijk worden dat gematigdheid niet in het woordenboek van de beide heren voorkwam. Alleen al de volumineuze pruik en strakke panty die de Zonnekoning voor de gelegenheid heeft aangetrokken getuigen daarvan. Natuurlijk was een beetje opsmuk niet ongewoon voor een vroegmoderne vorst. Iedereen die de baas was over een stukje gebied hees zich vroeg of laat in kostuum en hermelijnen mantel om te poseren voor ’s lands meest gerenommeerde schilders. Zo ook onze eigen staatshoofden toen Nederland in 1815 een koninkrijk werd. Geheel in Hollandse calvinistische traditie lieten onze koningen al die poespas van de katholieke Fransen echter voor wat het was en kozen voor een gematigder beeld: militair uniform met mantel, kroonjuwelen op de achtergrond en een heldhaftige maar niet hooghartige blik op de horizon.

Bijna tweehonderd jaar later, bij de troonsbestijging van koning Willem-Alexander, werd maar liefst een drietal staatsieportretten van het nieuwe staatshoofd tentoongesteld. Als we ze echter vergelijken met het portret van Willem I, kunnen we toch niet anders dan concluderen dat het ergens finaal mis is gegaan. Het uniform en de mantel hebben plaatsgemaakt voor een sober pak, de heldhaftige gezichtsuitdrukkings vervangen door ongemakkelijk direct oogcontact met de toeschouwer en de kroonjuwelen zijn verdwenen ten voordele van een egale achtergrond, of hoogstens nog een deftige stoel. Waarlijk een nationaal symbool, een toonbeeld van onze nationale trots. Not. De oorzaak van deze extreme verwatering lijkt te liggen in de opkomst van film en fotografie. Iedereen weet gewoon hoe de koning eruit ziet, dus met een portret dat misschien niet helemaal waarheidsgetrouw blijkt te zijn kom je eigenlijk niet meer weg.

Arme Willem. Alle invloed als koning was je al kwijt voordat je werd ingehuldigd, mensen beginnen zelfs te roepen dat je niet meer van deze tijd bent en je onderdanen lachen zich stuk als De Wereld Draait Door weer creatief aan de slag gaat met beeldmateriaal van jou. Het staatsieportret was je laatste bastion, de enige plek waar je jezelf kon laten afbeelden als de held die je eigenlijk bent, de onverschrokken leider van de Nederlandse natie. En dan krijg je alleen zo’n suffe foto.

Maar het is nog niet te laat voor een koerswijziging. Je hebt zelf gezegd dat je geen protocolfetisjist bent, dus zoek die grens op. Huur een schilder in die het niet zo nauw neemt met de realiteit of ga eens een middagje aan de slag met Photoshop. Doe die mantel weer om en klim op je steigerende volbloed. Mensen zullen zeuren: te overdadig, niet gepast, staatse propaganda. Maar zeuren doen ze toch wel. Ondertussen kan jij elke dag een momentje nemen om naar je portret te kijken en je even, heel even, net zo glorieus te voelen als Lodewijk.

You may also like

Leave a Comment