Meten is Rekenen

by Déjà Vu

i-e4e9ef35bfd5fc0444be8df769ef4ec1-log

Mike van de Gender

Geschiedenis is altijd dichtbij. Je ziet historische beelden op tv, leest geschreven woorden uit het verleden en je herinneringen helpen je in het heden. Maar er zijn momenten waarop het verleden opeens wel heel erg dichtbij komt, momenten waarop je geconfronteerd wordt met de verschillen tussen toen en nu. Een dergelijk moment had ikzelf begin deze week toen ik op zoek was naar mijn rolmaat. Diep in een hoek weggestopt vond ik een langwerpig blauw doosje met een door slijtage onleesbaar geworden tekst op de zijkant. In het doosje zat een meetvoorwerp, maar niet hetgeen dat ik zocht. Het bevatte een rekenliniaal.

Hoewel ik wel eens vermeldingen van de rekenliniaal heb gezien in historische werken en oude novelles, had ik geen idee van het eigenlijke gebruik van het ding. Daarom besloot ik het maar eens te googelen. Met één simpele zoekopdracht ging er opeens een geheel nieuwe wereld voor mij open. De rekenliniaal, zo las ik, ontstond in de vroege 17de eeuw. Het voorwerp, van origine bedoeld voor logaritmische berekeningen (je weet wel, die Log(x) waar we op de middelbare allemaal zo’n hekel aan hadden), heeft een grote invloed gehad op de ontwikkeling van met name de bètastudies. Tot aan de jaren zeventig van de vorige eeuw was de rekenliniaal hét dagelijks gebruiksvoorwerp van miljoenen studenten en technici, waarna hij door de ontwikkeling van goedkope rekenmachines uiteindelijk gedateerd raakte.

Dit klinkt allemaal als het gemijmer van een geschiedenisfreak, en in wezen is dat ook zo, maar toch roept een verhaal als dit enig sentiment op. Als iets als een rekenliniaal, een voorwerp dat meer dan drie eeuwen lang een belangrijke rol in het leven en de beroepen van verschillende mensen heeft gespeeld, zo gemakkelijk vervangen en vergeten kan worden, hoe zit dat dan met voorwerpen uit ons huidige dagelijks leven? We zien hetzelfde proces op dit moment bijvoorbeeld bij televisies en horloges. Door de komst van snel draadloos internet en de dalende kosten van een degelijke computer of smartphone kijkt men veel liever op een van de twee laatstgenoemden naar programma’s dan via een voorgeprogrammeerde tv-zender, en doordat steeds meer mensen een mobieltje bij zich dragen is een horloge meer een nostalgisch of mode-item dan een daadwerkelijk noodzakelijk gebruiksvoorwerp geworden. Hoewel er inmiddels ook smart-tv’s en smartwatches bestaan, hebben deze afgezien van hun vorm en enkele basisfuncties meer met een computer dan met hun niet-slimme versies gemeen. Het zijn meer pogingen om mensen een gevoel van vertrouwdheid te geven met een machine die wezenlijk verschilt van wat ze gewend zijn, dan dat het een voortzetting van de oude trend is.

Het is een vreemd gevoel om je te bedenken dat de wereld over twintig jaar er geheel anders uit zal zien dan de wereld van nu. Toch zou juist een historicus moeten weten dat niet elke verandering slecht is en dat vernieuwingen vaak eerder voorspoed dan rampspoed brengen. Hoe dan ook, enkel de tijd zal ons leren hoe het met de toekomst gesteld is. Voor nu ga ik weer verder zoeken naar mijn rolmaat. Hulp hierbij wordt overigens altijd op prijs gesteld

You may also like

Leave a Comment