Richtlijnen

by Déjà Vu

Karianne Ooijevaar

Afgelopen weekend stond in het teken van het herdenken van de oorlogsslachtoffers en daarna het vieren van de vrijheid. Misschien ben je wel naar een festival geweest, heb je genoten van het zonnetje of heb je even zelf de vrijheid gepakt om iets totaal wat anders te doen. Vrijheid blijft een belangrijk concept, maar in deze blog wil ik het hebben over een andere waarde die wat mij betreft hoog zou moeten worden gehouden: rechtvaardigheid. In dit geval een zaak van een paar jaar geleden waar dit begrip compleet ontbrak: de zaak Tuitjenhorn. 

In augustus 2013 werd het leven van de familie Tromp compleet op z’n kop gezet (zeg maar gerust veranderde in een hel) toen de vader van het gezin, Nico Tromp, huisarts in het Noord-Hollandse dorp Tuitjenhorn, werd bestempeld als moordenaar en werd aangeklaagd door de Inspectie voor de Gezondheidszorg (nu IGJ). Deze aanklacht was gebaseerd op uitspraken van de destijds co-assistente van dr. Tromp die aan haar leidinggevende vertelde dat Tromp een te hoge dosering morfine aan een terminaal zieke kankerpatiënt had gegeven. Deze patiënt had zeer veel pijn en was aan het stikken vanwege te veel vocht in de longen. Dat de dokter eventueel niet de richtlijnen vanaf dat punt heeft gevolgd, ligt in dat opzicht zeer voor de hand zeggen collega’s. De prioriteit ligt bij het verlichten van de pijn van de patiënt en dan is individuele zorg belangrijker dan de richtlijnen. De patiënt is later overleden en zijn familie sprak ook gelijk haar steun uit voor het handelen van dokter.

De inspectie gaf hier echter totaal geen gehoor aan, startte een zaak, lichtte Tromp van zijn bed midden in de nacht, verhoorde hem en stelde hem op non-actief zonder duidelijke bewijzen. Hij werd neergezet als moordenaar en aan zijn kant van het verhaal werd geen aandacht geschonken. Enkele dagen later pleegde Tromp zelfmoord. Dit tragische verhaal heeft de gemoederen in het gehele dorp, maar ook binnen de gehele beroepsgroep van huisartsen lang beziggehouden. De altijd voelbare adem van de inspectie zorgt ervoor dat sommige artsen meer moeite hebben met het handelen naar het eigen oordeel wat betreft palliatieve sedatie uit angst om zwart te worden gemaakt. 

Anneke Tromp, de vrouw van en zelf ook arts, heeft vanaf het allereerste moment gestreden voor eerherstel van haar man en in juni 2016 kreeg ze haar gelijk. De Raad van State oordeelde dat de inspectie niet naar de wet heeft gehandeld. Richtlijnen zijn immers geen wetten, en het toedienen van een hogere dosis was in dit geval dan ook niet zo vreemd. Dr. Tromp gelijk op non-actief zetten en het handelen van de inspectie (die niet eens te rade ging bij een deskundige op het gebied voordat ze een oordeel velde) was onder de maat. Uiteindelijk triomfeerde gerechtigheid, maar niet zonder daarvoor eerst de hoge tol van een mensenleven te eisen. Daarbij erkent de inspectie tot op de dag van vandaag geen schuld. Moraal van het verhaal: kijk naar het individuele geval en verder dan alleen de richtlijnen, zorg voor de medemens en wees je bewust van de consequenties die bepaalde acties kunnen hebben. De vrijheid waarin we leven is te waardevol om andere principes over boord te gooien.

Op maandag 6 mei werd een documentaire over de zaak Tuitjenhorn uitgezonden op NPO2. Deze uitzending kan worden teruggekeken via NPO Start.

You may also like