‘Tartan is quatsch’

by Vice-Praeses

Als men aan Schotland denkt, denkt men aan whisky, de Highlands en natuurlijk de onmiskenbare Schotse kilt. Een lap stof in een bepaald ruitpatroon in diverse kleuren die de man als een rok om het middel draagt, met of zonder ondergoed. Hoewel de Schotten dit kledingstuk vaak alleen nog dragen met festiviteiten en officiële gelegenheden word je er als toerist, in diverse Schotse steden, praktisch mee doodgegooid. Vaak worden bij deze souvenirwinkels eveneens kaarten en boeken getoond met hele lijsten van diverse Schotse Clans en hun eigen specifieke kiltpatroon, in het Schots ‘Tartan’ genoemd. Maar, in tegenstelling tot wat iedereen dus denkt, blijkt dit dus gebaseerd te zijn op één groot verzinsel.

Het idee dat iedere clan zijn eigen tartan had kwam dankzij twee Engelse oplichters, John Carter Allen en Charles Manning Allen. Zij deden zich voor als Polen en beweerden kleinkinderen te zijn van Bonnie Prince Charles, de rechtmatige troonopvolger van de Schotse en Engelse kroon midden in de 18de eeuw. Echter moest zijn (katholieke) grootvader James II in 1688 met de ‘Glorious Revolution’  troonsafstand doen en werd hij vervolgens vervangen door onze eigen (protestantse) stadhouder Willem III en zijn vrouw Mary. Bonnie prince Charles stond daarom ook wel bekend als ‘The Young Pretender’.

Afijn, de twee oplichters kwamen in 1842 terecht in Edinburgh en waren in het bezit van de Vestiarium Scoticum: een boek waarin alle clans beschreven stonden inclusief hun eigen tartan. Zoals al eerder gezegd klopte hier helemaal niks van, de waarheid is veel simpeler. Men verfde hun kilt in de Hooglanden in de kleur die zij zelf mooi vonden. Om tijdens de (veel voorkomende) veldslagen te onderscheiden wie bij wie hoorde nam iedere kant een tak van een bepaalde plant en bevestigde deze aan hun muts. Zo kon men toch nog een beetje onderscheid maken maar het was zeker niet zo dat iedere clan zijn eigen ‘planten tak’ had.

Ondanks het feit dat al snel bekend werd dat het boek nep was, werd het wél een groot succes. Veel inwoners van Edinburgh plaatsten direct orders bij kiltmakers voor een kilt met familie tartan. In deze tijd was er dus veel geld te verdienen in de kilt-business. Tot op de dag van vandaag hebben de souvenirwinkels deze vervalsing in stand gehouden om geld af te troggelen van de arme niet-wetende toerist. Mocht je je dus ooit in Schotland bevinden, loop al die kiltzaken voorbij en geef je geld vooral uit aan een goede fles single malt van Schotse bodem. Die is tenminste wel écht.

Tim Hartman

Voor meer mannen in tartans klik op de volgende links:

Kilted glory

Fuckyeah men in kilts

You may also like