Totale controle

by Déjà Vu

Melle Havermans

Hoe staat het vandaag de dag met de mensenrechten in China? Nou, niet zo goed. Waar mensenrechten wel opgenomen zijn in de Chinese (grond)wet, gaat het er in de praktijk toch anders aan toe. Rechten van homo’s worden bijvoorbeeld niet gegarandeerd, etnische minderheden worden onderdrukt, en van persvrijheid is eigenlijk geen sprake. Freedom House plaatst China in de laagste categorie (niet vrij), en The Economist geeft de Chinese regering een titel die er niet om liegt: autoritair regime.

Eén van de meest opzienbarende elementen van het hele geheel is het sociale kredietsysteem. Stel het je even voor: elk stuk van je gedrag wordt gemonitord en opgeslagen. Of je wel eens door rood loopt bijvoorbeeld; of je jouw huur wel op tijd betaald; welke aankopen je online doet en of je wel met de juiste mensen om gaat. Daarnaast kan de overheid meekijken met alle berichten die je via WeChat (het Chinese WhatsApp) verstuurd. Al deze gegevens worden verwerkt en omgezet in jouw sociale krediet. Als jij in de ogen van de Chinese overheid je goed gedraagt, word je hiervoor beloond. Maar het werkt ook andersom: komt je sociale krediet in het rood, dan zijn er consequenties aan verbonden. Zo kan het zijn dat je plotseling geen huis meer mag kopen, niet meer mag vliegen of treinen of je kinderen niet toegelaten worden op goede scholen. Ook mensen publiekelijk te schande zetten behoort tot de consequenties. De Chinese overheid houdt namelijk een lijst bij met iedereen die in het rood staat en adviseert werkgevers eerst deze lijst te raadplegen voor ze iemand aannemen.

Mensen straffen voor slecht gedrag is iets wat in elke samenleving en in elk land voorkomt. Het sociale kredietsysteem gaat echter verder: het is een poging elke vorm van menselijk handelen in kaart te brengen en hierop te belonen dan wel te straffen. Bovendien gaat het hier niet alleen over objectief verkeerde handelingen. Koop jij bijvoorbeeld boeken die indruisen tegen de ideologie van de overheid of heb je vrienden die zich kritisch uitlaten over diezelfde overheid, dan is de kans groot dat je ook hier strafpunten op je sociale krediet voor krijgt. In die zin is het sociale kredietsysteem de droom voor menig totalitair regime. Elk element van iemands leven is immers bekend en een persoon wordt hard gestraft als hij of zij zich inlaat met in de ogen van het regime verkeerde mensen.

Misschien lijkt dit een ver-van-je-bed-show, maar niets is minder waar. Voor dataverzameling werkt de Chinese overheid nauw samen met AliBaba, het moederbedrijf van AliExpress. De kans is dus groot dat jouw online koopgedrag ook gemonitord wordt door de Chinese overheid. Het zou goed kunnen dat je China niet meer in komt als je de verkeerde boeken of games besteld hebt. Daarnaast is de Chinese surveillance-industrie booming en zijn ook verschillende westerse landen geïnteresseerd in stukken van de technologie die voor het sociale kredietsysteem gebruikt worden.

Naar verwachting wordt het sociale kredietsysteem in 2020 geïmplementeerd. De exacte gevolgen zullen met de tijd kenbaar worden. Maar dat een regime zoveel controle kan uitoefenen over haar burgers en die van andere staten, is een reden tot zorgen.

You may also like