Waar zijn die rellen dan?!

by Déjà Vu

downloadTerwijl mijn airport shuttlebus stopt bij de halte ‘Taksim’ grijp ik mijn tas wat steviger vast. Ik loop zo snel mogelijk langs het Gezi-park en het Taksimplein. Maar van een schreeuwende massa, politie met wapenstokken of traangas is geen sprake. Jonge Turken drinken thee in het gras, oude mannetjes verkopen maïskolven en gepofte kastanjes. Waar zijn de rellen, de protesten tegen Erdogan waar wij in de media over lezen? Het lijkt hier ‘de rust zelve’ op het drukke, levendige plein.

door Siri de Vrijer En ook de volgende dagen lijkt er niets aan de hand. ‘De protesten komen nu meer spontaan en onverwachts, waarbij een tijd en plek wordt verspreid via social media’, zegt Karin Schuitema. Als medewerkster van het Nederlands Instituut in Turkije, dat aan de hoofdstraat Istiklal gevestigd is die dwars door de ‘moderne’ wijk richting het Taksimplein loopt, stond zij vorig jaar middenin de protesten. Deze begonnen met plannen van premier Erdogan om het Gezipark, één van de weinige stukken groen in dit volgebouwde gedeelte van Istanbul, om te toveren in een groot winkelcentrum. De onvrede was al diepgeworteld: Allerlei enorme vastgoedprojecten waren in de voorgaande jaren opgestart in veel districten van Istanbul, waarbij natuur en arme migrantenbuurten moesten wijken voor moderne appartementencomplexen en winkelcentra.

 Deze drang van Erdogan om historische buurten te renoveren en grote bouwprojecten op te starten (waarbij de aannemers vaak Erdogan’s eigen familie of vriendjes zijn) stuit op grote weerstand van de buurtbewoners die hun stem verliezen. De intellectuele middenklasse van jonge Turken in Istanbul (en andere grote steden in de provincie) is Erdogan’s corrupte praktijken zat en beschuldigt  hem van mensenrechtenschending. Erdogan’s partij, de APK, heeft een absolute meerderheid (lokaal en nationaal) en kan dus makkelijk allerlei wetten doorvoeren. Dit zijn vaak zeer conservatieve wetten, die tegen de secularistische, kemalistische (naar de stichter van de Turkse Republiek, Mustafa Kemal, Atatürk) opvoeding van de intellectuele middenklasse indruist. En dus bezetten zij een jaar geleden het Gezi-park om zijn bouwplannen tegen te gaan. De bulldozers stonden al klaar toen een kleine groep milieu-activisten het park bezette om aandacht te vragen voor dit project. Toen dit met geweld werd beantwoord door de politie, kwam het protest pas echt op gang. Duizenden Turken kwamen bijeen vanuit allerlei verschillende groepen: Anti-kapitalisten, secularisten, ultranationalisten, oude vrouwtjes en kinderen. Het vreedzame protest kwam na een week ten einde toen het park met geweld door de politie werd ontruimd. Maar de demonstraties bleven doorgaan. ‘Met de mijnramp en de manier waarop de regering hiermee omging is een nieuwe golf van protest opgekomen’, zegt Schuitema. Zelf heeft ze ook een aantal keer meegelopen in de protesten. Ze is het meestal eens met de demonstranten. Maar de kemalistische ideologie heeft ook zijn nadelen, zo stelt zij: “De vrijheid van godsdienst wordt bijvoorbeeld zeer ingeperkt door de sterke  scheiding van religie in het privé- en publieke leven”.

Op de avond van de fantastische WK-wedstrijd Spanje-Nederland rijden een stuk of vijf enorme politiebussen door de Istiklal straat. Maar ook nu gebeurt er uiteindelijk niets, de politie dreigt alleen met zijn verschijning om zo überhaupt mensen ervan te weerhouden samen te komen op het Taksim-plein. Dit plein is ook niet meer het enige centrale punt van demonstratie: in andere buurten waar lage inkomens en minderheden hun huizen verliezen wordt nu ook geprotesteerd. Dit gaat echter niet zo vreedzaam als ooit in het Gezi-park: De politie én de demonstranten schieten met echte kogels en er zijn al zeker tien doden gevallen.

De vraag is: helpen de protesten en zal er wat veranderen? Erdogan lijkt zich niets aan te trekken van de protesten en gaat rustig door met het doorvoeren van allerlei conservatieve wetten en het opstarten van enorme bouwprojecten. Een groot deel van de bevolking, vooral in de provincies maar ook in de conservatieve delen van Istanbul staat nog steeds achter hem, hoewel zijn partij APK bij de gemeenteraadsverkiezingen 43 {344b16f849f49b4b9785a228459a20752bd8c9db55458433b8efadec49528b65} van de stemmen kreeg en dus niet de absolute meerderheid die hij in het parlement bezit. Het winkelcentrum op de plek van het Gezi-park is van de baan, grotendeels wegens internationale druk. Maar heel wat Turken die tegen Erdogan zijn, zien de toekomst inmiddels somber in. ‘Ik protesteer niet meer’, zegt een 36-jarige Turkse technicus tijdens
een gesprek na de euforische wedstrijd. ‘Het helpt allemaal niet, hij luistert toch niet.’

Siri de Vrijer

You may also like

Leave a Comment