Wat als… Nederland nooit onafhankelijk was geworden van Spanje?

by Déjà Vu

10-4 What if (Friso)

De komende weken waagt de redactie van Déjà Vu zich aan een van de gevaarlijkste vragen in de historische wetenschap: wat als? Elke woensdag werkt een redacteur een historisch gedachte-experiment uit, of het nou leidt tot een doemscenario of een utopie. Deze week vraagt Friso zich af wat er zou zijn gebeurd als Nederland nooit onafhankelijk zou zijn geworden van Spanje.

Friso van Nimwegen

Nederland is al eeuwenlang een onafhankelijk land. Als we tijdelijke bezettingen zoals die door Napoleon of de nazi’s even buiten beschouwing laten, kunnen we zeggen dat ons land al ruim vier eeuwen een soevereine natie is die formeel n    aar niemand anders hoeft te luisteren dan zichzelf. Wat als dat niet zo was geweest? Wat zou er zijn gebeurd als Nederland in de zestiende eeuw niet in opstand zou zijn gekomen tegen Spanje maar we al die tijd braaf, zoals we immers voor elke voetbalwedstrijd nog zingen, de koning van Hispanje hadden geëerd?

Als de Nederlanden nooit in Opstand waren gekomen tegen het gezag van de Spaanse koning is het in de eerste plaats waarschijnlijk dat het gebied nooit was opgedeeld tussen Nederland en België. De huidige grens met onze zuiderburen is min of meer als gevolg van de Tachtigjarige Oorlog tot stand gekomen, maar bestond nog helemaal niet in de periode daarvoor. Bij gebrek aan goede moppen over onze zuiderburen zou het leven dan wel een stuk minder humoristisch zijn.

Zonder de Opstand zouden we ook een heel rijtje nationale helden niet meer op sokkels en straatnaambordjes terugzien, een droomscenario voor de politieke partij Denk. De ruimte die Willem van Oranje, Piet Hein en Michiel de Ruijter nu innemen zouden we hebben gevuld met Filips II, Hernán Cortes en Andres Iniesta. Zonder onafhankelijke Oost-Indische Compagnie zou het koloniale rijk in het huidige Indonesië nooit echt van de grond zijn gekomen, wat dan ook weer betekent dat de hele discussie rondom het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen ons bespaard zou zijn gebleven. In plaats daarvan zouden actiegroepen een beeld van Don Quichot omver kunnen trekken.

Zonder de VOC en de Val van Antwerpen in 1585, die ertoe leidde dat Amsterdam de belangrijkste handelshaven van de Nederlanden werd, hadden we waarschijnlijk nooit de enorme economische welvaart van de Gouden Eeuw gekend. Rijke regenten zouden niet het geld hebben gehad voor de dure schilderijen van Rembrandt en Vermeer, dus het Rijksmuseum zou veel minder goed gevuld zijn en bezoekende staatshoofden zouden niet verplicht een half uur moeten staren naar de Nachtwacht. Sowieso zouden we niet genoeg geld hebben gehad om al die mooie grachtenpanden te laten bouwen, waardoor de huidige toeristische overlast in Amsterdam misschien nooit was ontstaan en in onze eigen stad een grote groep corpsballen dakloos was geweest.

Politiek gezien zouden we geen grapjes maken over Willy maar over Flippie. We zouden niet hebben meegedaan aan de Tweede Wereldoorlog maar wel aan de Spaanse Burgeroorlog van 1936 tot 1939, waarna we decennialang naar de fascistische dictator Francisco Franco hadden moeten luisteren. Op het voetbalveld zou ons het trauma van de WK-finale van 2010 bespaard zijn gebleven, maar de zoete wraak die we vier jaar later kregen alleen al was die tachtig jaar oorlog meer dan waard.

Volgende week voert Bob een klassiek gedachte-experiment uit: wat als het Romeinse rijk nooit zou zijn gevallen?

You may also like