Wie luistert er nou nog naar radio?

by Déjà Vu

abba-happy-new-year-rca

Friso van Nimwegen

December is een maand van tradities. Pakjesavond, het kerstdiner, oliebollen eten met oud en nieuw, we doen het al jaren en we zullen het waarschijnlijk nog jaren blijven doen. Of toch niet? De laatste jaren zijn er bij alle grote ‘decembertradities’ een paar kritische vraagtekens gezet. Is Zwarte Piet niet gewoon hartstikke racistisch? Zijn kerst en Sinterklaas inmiddels niet veel te commercieel geworden om nog echt traditioneel te zijn? Kunnen we niet maar beter kappen met al dat gevaarlijke vuurwerk op oudjaarsavond? Niets is meer heilig en dat geldt ook voor deze oer-Hollandse tradities.

Naast de toenemende kritiek op de ‘oude’ tradities van december, lijken er echter twee nieuwe tradities zijn bijgekomen. Opvallend genoeg zijn het allebei radio-evenementen: Serious Request en de Top 2000. Wacht, radio-evenementen? Hadden we de radio niet afgeschreven als overbodig geworden medium, zoals brieven en cassettebandjes? Blijkbaar is de radio toch niet zo dood als gedacht. Elke december trekken Serious Request en de Top 2000 miljoenen luisteraars, en het blijft niet bij luisteren: velen trekken erop uit om persoonlijk de dj’s in het Glazen Huis een boodschap toe te schreeuwen of een drankje te doen in het Top 2000-café. Ook tv en social media worden ingezet om zoveel mogelijk potentiële luisteraars en, in het geval van Serious Request, donateurs te bereiken.

Zijn dit dan wel echt tradities te noemen? Ze zijn immers nog niet zo eeuwenoud als Sinterklaas en kerst en die social media erbij geven het nou niet echt een traditioneel karakter. Maar de kenmerken van een echte traditie zijn wel degelijk aanwezig: beide evenementen worden jaarlijks herhaald, op dezelfde data. Ze zijn landelijk en hebben een universele doelgroep. Ze proberen zelfs mensen uit verschillende sociale groepen en van verschillende leeftijden te verbroederen met de verbindende kracht van muziek of een gemeenschappelijk doel. Ook het aftellen van de dagen totdat de evenementen van start gaan is nadrukkelijk aanwezig: de Top 2000 ‘begint’ bij het stemmen in november, zoals Sinterklaas begint bij de intocht en de eerste aflevering van het Sinterklaasjournaal.

Of deze nieuwe tradities de oude compleet gaan vervangen valt natuurlijk nog niet te zeggen en het lijkt me persoonlijk erg sterk. Het kerstdiner met vrienden en familie is nog niet weg te denken uit de decembermaand en ook pakjesavond vertoont nog nauwelijks tekenen van verval, ondanks alle media-aandacht voor het debat over Zwarte Piet. Alle vijandigheid tegen ‘onze nationale tradities’ heeft er voor sommige mensen zelfs toe geleid dat ze sterker aan die oude gebruiken vast zijn gaan houden, als politiek statement. Maar ik denk dat Serious Request en de Top 2000 wel degelijk een vast plekje gaan innemen in onze nationale rituelen vlak voor het nieuwe jaar. Het sterke punt van deze radiotradities is namelijk hun flexibiliteit. De grote lijnen van de evenementen zijn elk jaar weer hetzelfde, maar de invulling van de details is steeds net iets anders. De lijst van de Top 2000 is elk jaar anders en ondergaat momenteel een duidelijke verjonging. Het Glazen Huis staat steeds in een andere stad en bovendien wordt elk jaar voor een ander goed doel geld ingezameld. Daarmee zijn beide evenementen een stuk flexibeler dan de ‘oude’ tradities en kunnen ze zich makkelijker aanpassen aan recente ontwikkelingen, nieuwe generaties en veranderende normen en waarden.

Maar inmiddels hebben criticasters ook al problematische aspecten gevonden bij deze nieuwe radiotradities. Zo vond minister Bussemaker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap het wel een beetje jammer dat de dj’s van de Top 2000 dit jaar weer alleen maar blanke mannen van middelbare leeftijd zijn. “Daar moeten ze zelf maar even over nadenken,” aldus de minister (bron). Vindt de minister misschien dat tradities in het algemeen een beetje ouderwets zijn geworden?

You may also like

Leave a Comment